Bé bị đầy hơi? Những điều cần biết về tình trạng đầy hơi ở trẻ sơ sinh

Bạn quyết định thử đưa bé cưng đến quán cà phê gần nhà lần đầu tiên, thì bé bắt đầu nhăn nhó; bạn nhận ra ngay là bé đang bị đầy hơi. Chào mừng bạn đến với hành trình làm cha mẹ! Việc trẻ sơ sinh bị đầy hơi là điều hoàn toàn bình thường và phổ biến, do hệ tiêu hóa của trẻ còn non nớt và chưa hoàn thiện.

Dưới đây là cách nhận biết khi bé bị đầy hơi, cách giúp bé giảm đầy hơi, những loại thực phẩm có thể gây đầy hơi cho trẻ bú mẹ, và khi nào bạn cần đưa bé đi khám bác sĩ nhi khoa.

Những điểm chính cần lưu ý

Việc trẻ bị đầy hơi là hoàn toàn bình thường, phần lớn nguyên nhân là do bé nuốt phải không khí khi bú và hệ tiêu hóa non nớt của bé vẫn đang trong quá trình thích nghi.

Các dấu hiệu cho thấy bé có thể bị đầy hơi bao gồm: quấy khóc thường xuyên, vặn vẹo người, co chân lên bụng, và có vẻ khó chịu hoặc khóc sau khi ăn.

Bạn có thể giúp bé giảm đầy hơi bằng cách vỗ ợ hơi, cho bé nằm sấp khi thức (tummy time), mát-xa bụng nhẹ nhàng, tập động tác đạp xe cho chân bé, hoặc sử dụng các sản phẩm hỗ trợ được bác sĩ chấp thuận như thuốc nhỏ trị đầy hơi (gas drops) hay nước thảo dược trị đầy hơi (gripe water).

Tại sao bé lại hay bị đầy hơi?

Nếu bé bị đầy hơi, bạn sẽ thấy bé xì hơi nhiều và có vẻ dễ chịu hơn sau đó. Các vấn đề về đầy hơi thường xuất hiện ngay từ đầu hoặc khi bé được vài tuần tuổi. May mắn thay, hầu hết trẻ sơ sinh sẽ hết tình trạng này khi được 4 đến 6 tháng tuổi, mặc dù ở một số bé, tình trạng đầy hơi có thể kéo dài lâu hơn. Trẻ sơ sinh thường bị đầy hơi do hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện và nuốt phải không khí trong lúc bú. Một số bé có thể bị nhạy cảm với chế độ ăn uống của mẹ (đối với trẻ bú mẹ) hoặc với một loại sữa công thức cụ thể nào đó.

Dấu hiệu và triệu chứng đầy hơi ở trẻ

Tất nhiên, mọi em bé đều có lúc xì hơi. Tuy nhiên, hãy chú ý đến các dấu hiệu và triệu chứng đầy hơi vượt mức bình thường sau đây:

Bé quấy khóc và khó chịu trong một giờ hoặc lâu hơn mỗi ngày. Đây có thể là dấu hiệu của tình trạng đầy hơi thông thường ở trẻ sơ sinh do hệ tiêu hóa còn non nớt. Tuy nhiên, bạn vẫn nên tham khảo ý kiến ​​bác sĩ nhi khoa nếu tình trạng này diễn ra hàng ngày và không có dấu hiệu thuyên giảm.

Trẻ thường xuyên tỏ ra khó chịu. Điều này có thể cho thấy trẻ bị đầy hơi nghiêm trọng và cần được hỗ trợ nhiều hơn. Tình trạng đầy hơi gây khó chịu dữ dội thường là dấu hiệu của một vấn đề khác ngoài chứng đầy hơi thông thường.

Trẻ ăn hoặc ngủ không ngon. Vấn đề về ăn ngủ có thể do nhiều nguyên nhân, nhưng đầy hơi cũng có thể là một trong số đó, đặc biệt nếu đi kèm các dấu hiệu khác. Hãy trao đổi với bác sĩ để được chẩn đoán chính xác.

Trẻ vặn vẹo người như thể đang khó chịu hoặc đau đớn và co chân lên sát ngực, đặc biệt là trong những lúc quấy khóc.

Nguyên nhân gây đầy hơi ở trẻ

Tình trạng đầy hơi ở trẻ sơ sinh có thể do một số nguyên nhân sau:

Nuốt phải không khí khi bú hoặc khóc - đây là hiện tượng rất phổ biến và bình thường ở trẻ sơ sinh.

Hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, khiến thức ăn di chuyển quá nhanh và không được phân giải hoàn toàn.

Quá nhạy cảm với một số loại sữa công thức hoặc thực phẩm trong chế độ ăn của mẹ (nếu đang bú mẹ), hoặc có thể là dị ứng thực phẩm (dù trường hợp này hiếm gặp hơn nhiều).

Đâu là những cách tốt nhất để giảm đầy hơi cho trẻ?

Nếu các vấn đề về bụng gây khó chịu cho trẻ, dưới đây là những việc bạn có thể làm:

Vỗ ợ hơi cho trẻ hai lần

Nhiều trường hợp trẻ sơ sinh khó chịu là do nuốt phải không khí trong lúc bú. Ngoài việc vỗ ợ hơi sau khi bú xong, hãy thử vỗ nhẹ lưng trẻ giữa cữ bú để đẩy lượng khí đã nuốt ra ngoài trước khi nó di chuyển xuống ruột. Một dấu hiệu cho thấy trẻ cần được vỗ ợ hơi giữa cữ bú là trẻ quay mặt đi khỏi bầu ngực hoặc bình sữa một cách khó chịu chỉ sau vài phút bú; hành động này thường liên quan đến đầy hơi hơn là do trẻ đã no.

Nếu cho trẻ bú bình, bạn có thể thử vỗ ợ hơi sau mỗi 60–90ml (2–3 ounce) sữa; nếu cho bú mẹ, hãy thử thực hiện sau mỗi 5–10 phút (mặc dù việc này có thể hơi khó thực hiện).

Kiểm soát lượng khí nuốt vào

Dù trẻ bú mẹ hay bú bình, hãy thử cho trẻ bú ở tư thế ngồi thẳng hơn để giảm lượng không khí trẻ nuốt phải. Nếu đang cho con bú mẹ, bạn hãy đảm bảo bé ngậm bắt vú đúng cách.

Ngoài ra, hãy tránh lắc bình sữa quá mạnh vì việc này có thể tạo thêm bọt khí trong sữa. Bạn cũng có thể thử dùng sữa công thức dạng lỏng đậm đặc hoặc loại pha sẵn thay vì dạng bột.

Thử tư thế bế giúp giảm đau bụng (colic carry)

Đặt bé nằm sấp ngang qua đầu gối của bạn, hoặc đỡ phần bụng bé bằng cẳng tay và nhẹ nhàng xoa lưng bé. Áp lực lên bụng có thể giúp giảm bớt sự khó chịu do đầy hơi. Ngoài ra, sự tiếp xúc cơ thể cũng là cách hiệu quả để trấn an khi bé quấy khóc.

Khuyến khích bé nằm sấp (tummy time)

Nằm sấp giúp tăng cường các nhóm cơ cần thiết để bé có thể ngẩng đầu và sau này là tập bò, tập đi. Tuy nhiên, áp lực nhẹ lên bụng bé khi nằm sấp cũng có thể giúp giảm đầy hơi.

Vì một số bé có thể bị trớ sữa nếu nằm sấp ngay sau khi ăn, hãy đợi ít nhất 20 đến 30 phút (hoặc khi bé bắt đầu có dấu hiệu đầy hơi) mới cho bé nằm sấp. Luôn giám sát bé trong thời gian nằm sấp. Tuyệt đối không cho bé ngủ ở tư thế nằm sấp, vì tư thế này làm tăng nguy cơ mắc hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS).

Massage cho bé

Massage đôi khi có thể giúp bé xì hơi. Hãy bắt đầu từ vùng bụng, sau đó nhẹ nhàng xoa bóp toàn thân bé — vai, lưng, chân. Việc này có thể giúp bé thư giãn và dễ dàng xì hơi hơn.

Kiểm tra chế độ ăn uống nếu bạn đang cho con bú

Nếu đang cho con bú, hãy trao đổi với bác sĩ nhi khoa về việc thử cắt giảm các loại thực phẩm có thể gây đầy hơi cho bé. Một số thực phẩm có thể gây đầy hơi bao gồm các sản phẩm từ sữa, caffeine, hành tây, tỏi, đồ ăn cay và bắp cải; tuy nhiên, không phải bé nào cũng bị ảnh hưởng bởi những thực phẩm này.

Thử các loại sữa công thức mới

Một số loại sữa công thức được sản xuất với công dụng giảm đầy hơi ở trẻ. Hãy tham khảo ý kiến ​​bác sĩ xem liệu có nên thử một loại sữa công thức mới hay không.

Cân nhắc sử dụng men vi sinh (probiotics)

Men vi sinh là các lợi khuẩn hỗ trợ hệ tiêu hóa; chúng có sẵn trong các thực phẩm lên men như kim chi, sữa chua, cũng như trong các loại thực phẩm bổ sung và sữa công thức dành cho các vấn đề về tiêu hóa ở trẻ nhỏ.

Một loại sữa bạn có thể bỏ qua là sữa công thức không chứa lactose. Lactose là loại đường chính có trong sữa mẹ, vì vậy tình trạng trẻ không dung nạp lactose là rất hiếm gặp. Nếu bạn nghi ngờ bé có thể bị bất dung nạp lactose, hãy trao đổi với bác sĩ nhi khoa.